Nutaaliorsinnaaneq + immikkuullarissuseq = Kalaallit Nunaata avammut tunisassiartaava?
Kalaallit panigiit Rita aamma Nickie atisaliullaqqinnermikkut nunarsuarmioqatitta akornanni tusaamasaapput. Suliffiutaat ateqartoq ISAKSEN // design. Arnanut pulaarpaat oqaluttuassaat paasiniarlugit.

NickieUllut arlanni ikinngutigalu arnaq isumaqatigiippugut Isaksen Designikkut pisiniarfiat Frederiksberg Metrostationip eqqaaniittoq takusarniarlugu. Atisaliaat TV-mi aamma Tivolimi atisanik takutitsinermi takunikuuakka pisiniarfiallu assut takorusullugu. Pakatsinngeqaangalu: Pisiniarfiarannguuvoq torrallatamik aaqqissuunneqarsimasoq atisanillu pilerinartunik ulikkaartoq. Pisiniartut ajornartorsiutaasa annersaat ingerlaannaq takkuppoq: Tamaasami pisiarerusukkaluarpagut! (Tamangajaasami pisiaraagut…)

Adrassit attavillu:
Isaksen Design nunatsinni ukunani pisiarineqarsinnaaput: Lene-mi Nuummi aamma Glacier Shop Ilulissani.
Nittartakkami uani takuneqarsinnaapput: www.isaksen-design.dk

Eqqarsariataarpunga: Arraa taakku Arnanut ilannguttariaqarpagut! Sooruna siusinnerusukkut eqqarsaatigisimanngikkiga? Qujanartumillu taamaaliornissamut arnat taakku isumaqataapput. Qaqugulu apersoriartornissaat pillugu isumaqatigiippugut.

Ullut marlussuit qaangiummata arfininngornikkut pisiniarfiannut uteratta malunnarpoq Rita aamma Nickie aamma ulloq taanna ulapittut, taamaattorli panigiit aallartissimanertik pillugu oqaluttuarnissaminnut piffissaqarfigaatigut.

Tusaamasanngorput Isaksen Design august 2007 Danmarkimi atisat pillugit aviisini tusaamasanngoriasaarput
atisaliortut allat ilagalugit saqqummersitsisoqarnerani pisiniarfissuarmit Takashimayamit atisaliullaqqissutut nassaarineqaramik. Takashimaya nunani assigiinngitsuni pisiniarfiuteqarpoq aamma New Yorkimi aqqusinermi 5th Avenuemi. Taamani panigiit Isaksenikkut atisaliamik affaat pisiniarfissuarmut tassunga tunivaat, danskillu tunisassiaminnik USA-mi pilerisaarineranni New Yorkimi pisussami peqataaqqullugit qaaqquneqarlutik. Taamanikkut panigiit ilaatigut aamma kunngissakkut ilagalugit nerersuarnermi peqa taapput. Taamalli pitsaatigisumik angusaqarnissamik tungaanut panigiit takorluukkatik anguniarlugit suleruloortarsimaqaat.

Kalaallit Nunaanniit Londonimut
Oqaluttuaq Kalaallit Nunaanni aallartippoq - soorunami. Anaanaq Rita Paamiuni Nuummilu alliartorpoq, 1979-imilu panini Nickie taamani tallimanik ukiulik ilagalugu Danmarkimut ilinniagaqariartorluni nuuppoq. Ilinniarninilu Sønderborgimi Teknisk skolemi aallartippaa. Amilerisutut ilinniarusulluni aallartippoq kisianni pequtilerisutut naammassivoq. Ilinniagaq taanna Ritamut naleqqunnerusimavoq.

Rita i butikkenRitammi assassorneq qangali nuannarisaraa, taamaammat Nickie »ilernikut« akornanni alliartorpoq, piaartumillu mersornermut soqutiginnilerluni. Taamanikkulligooq mersullaqqinnera malunnarsereerpoq. Nickie Odensemi assassornermi atuarfimmi ilinniareerami ilusilersuinermi ilinniarfiit arlaanni sorlermi ilinniarnissani ukiut marlussuit eqqarsaatigaa. Londonimi sulineq najugaqarnerlu misilereersimagamigit aalajangerpoq Londonimi mersornermik ilinniarfimmi College of Fashionmi ilinniarniarluni. Tassanilu 1997-imi aallartippoq angutit atisaannik mersorneq immikkut sammisaralugu. (Angutinut atisaliorneq mersortartut akornanni nalunarnerpaatut isigineqarpoq, aaqqis.) Ilinniarfimmi naggataarutaasumik saqqummersitsinissami ilinniaqatigiit 100- it akornanni ilinniartut 20-it qinerneqarmata Nickie qinikkat ilagaat. Taamanikullu arnaata Ritap amernik nasalianik mersornerani ikiorpaa. Assigiinngitsunik amernik nasaliorneq taanna panigiit suleqatigiinnerminni aallartiffigaat.

Tusaamasat atisaat
Tusaamasat arlallit Isaksen Designimi atisaliat atortarpaat:
– Pingaartumik Nukâka Coster-Waldaurip atisaliagut illoqarfiliassatilluni atortarpai.
Aamma allat taasinnaavagut: Erinarsortartoq Aviaja Lumholt, isiginnaartitsisartoq Liselotte Lohman aamma erinarsortartoq Trine Gadberg. Ilaannikullu TV-ikkut aallakaatitat ilaanni atisaliagut sivikikkaluamik takutinneqartarput.

Ajornartorsiorneq
Suulli tamarmik nuannersuinnaanngillat. Ilinniarnermini ukiut aappassaanni Nickie taamaatiinnarniarluni eqqarsalerpoq. Suliami sumut iluaqutasinnaanera nangaassutigilerpaa. – Nunarsuarmioqatitta ilaat perlerlutik toqusartillugit atisaliorneq sumut iluaqutaassagami, Nickie eqqarsarpoq. Qujanartumilli ikinngutaata arnap oqaloqatigalugu eqqarsaatai iluarsitippai. Paasitippaa piginnaaneqarnini qanoq atussallugu namminneq aalajangersinnaammagu.

Tamanna ullumikkut suliaannut aamma sunniuteqarpoq, tassami atisaliortarnermik pinngortitamut ajoqutaannginnissaa aamma atortussat pinngortitap tunniussinnaasai pitsaanerpaat kisiisa atortarnissaat sulinerminni tunngavisa ilagaat. Taamani ajornartorsiornini piaartumik eqqarsaatersuuteqarnikkut iloorraap tungaanut iluaqutigaa. Tamannalu ullumikkut iluatsilluarnerannut iluaqutinut ilaalluarsimasinnaavoq.

Panigiit
Ukiut 5-6-it Londonimeereerluni Nickie 2002-mi Københavnimut uterpoq – taamanikkummi Larsimut ullumi erneqarfimminut assannittorujussuanngorsimavoq, ernerammi Malik ullumi sisamanik ukioqarpoq. Taamanikkulli nalunngilaa pisiniarfiutitaarniarluni, tamannami ikinngutinilu arnaq pilersaarusioreersimavaat. Siunertalli piviusunngortinnissaa qanilliartortillugu ikinngutaa nangaaleraluttuinnarpoq. Vesterbromilu pisiniarfissartik inissisimalluartoq nassaarereerlugulu ikinngutaa piumajunnaarpoq.

Nickie i butikkenNickie nikallungaqaluni anaanaminut sianerpoq, panigiimmi imminnut qanittuararsuujuaannarput, isumaqatigiippullu weekendimi anaanaminukassasoq pilersaarutit pillugit oqaloqatigiinniassagamik. Weekend taanna pisiniarfik Isaksen Design aallartinnissamut piareerneqarpoq.

Pisiniarfik ammangajaliivillugulu Nickie ilimmaginngisaminik naartulerpoq. Aliatsaqaaq, tassami meerartaarussullunilu pisiniarfittaarusuppoq, taakkuli ataatsikkoortinnissai merserai. Arnaatali Ritap eqqissisarpaa oqarfigalugu meerartaarneq ajortorsiutinngortinneqassanngitsoq. Nickiellu ullumikkut nalunngilaa taamani anaanami eqqortumik oqarfigisimagaani.

Vesterbromiit Frederiksbergimut
Isaksen Design 2002-mi aallarteqqaarpoq Vesterbromi pisiniarfeerannguami, taamanilu sulinerminni tunngaviat tassaavoq »atortukut atoqqillugit«. Nioqqutaasami ilagaat 1960-70-ikkuni pequtikut Ritap nutarterlugit qalilersugai, qalilersuutitullu atortarpai koorput qarlii, puisit aamma nersussuit amii. Pequtillu taakku ingerlaannaq tunisarpaat. Ullut siulliit massakkut qungujullutik eqqaasarpaat pisiniarfinngooq matugaangamikku tanngasimaarlutik imminnut oqarfigisaramik »ullumi 400 kr-nik isertitaqarpugut«. Suulli tamaasa namminneq isumassarsiaralugillu sanaarigamikkit piumassuseqangaarlutillu sulisaramik nuannisaartarsimaqaat.
– Tuniniakkagummi tamarmik eqqumiitsuliaaraapput, pisiniartullu qanoq isumaqarfigineraat tusassallugu pissanganartaqaaq, Nickie eqqaamasalikkersaarpoq.

Tamakku ullumi piffissaqarfigiunnaarpaat, tuniuminaraluartummi akilersinnaanerusumik ingerlataqarnissaq panigiit pingaartinneruaat. Amma sulinerminnni allaffissorneq avammullu tuniniaaneq ingasattorsuarmik salliutikkusunngilaat.

Vesterbromi pisiniarfeqarnerminni panigiit ulapittaqaat. Tassanimi namminersortutut suleriaaseq, pisisartut sunik piumasaqarnerat aamma suut tuniuminarnerunerat ilikkarpaat. Ukiut marlussuit qaangiummata malugaat allamik pisoqartariaqalersoq. 2004-imilu Vesterbromi illut nutarterneqarnerat pisiniarfimminnut anngummat pisiniarfitsillu asserneqartussanngormat aalajangerput Frederiksbergimi pisiniarfittaarniarlutik. Tassanilu atisanik tunissassiornerat aallartilluarpoq, atisallu ilusilerneqarnermikkut immikkuullarissut assigiinngitsorpassuit mersortalerpaat. Aallaqqaatani atisat pequtillu tamaasa tuniniartaraluarpaat, paasivaalli tamaasa piffissaqarfigisinnaanagit, arlaat qinertariaqarlugu.

Copenhagen Fashion Week
Siuariartorluarput 2006-milu Københavnimi atisanik takusitsinersuarmut Copenhagen Fashion Weekimut peqataajumallutik qinnuteqarput. Ukiumut marloriarluni taamatut takutitsinersuaqartarpoq. Peqataanissaminnut iluatsitsipput siullerpaamillu august 2006-mi peqataapput imminut tallutik »grønlandsk design« – kalaallit atisassiaat – taamanikkullu assut maluginiarneqarput, maluginiaasullu ilagaat kunngissap nulia Mary.

Tegnestue2007-mi februarime aappassaa peqataapput, taamanikkullu saqqummersitsivissuarmi pitsaanerusumik inissarsipput. Tassalu aamma taamani Takashimayami pisiniartartumit New Yorkimeersumit siullerpaameerluni Copenhagen Fashion Weekimik takusaasumit maluginiarneqarput. Taakkulu Københavnimukarnissaat Dansk Eksportrådip sulissutigisimavaa. Takashimayamip pisiniartartuata panigiit atisaliaasa ilarpassui pisiarai. Taama pisoqarnerani persuarsiornersuaq takkummat Nickie Ritalu assut tupaallapput, taamanimi naluaat kikkut nunarsuatsinni atisanut mutinut tunngasunut akimasuunersut.

Paasivaalli iluanaarluarsimallutik. 2007 augustimi pingajussaa peqataagamik atisaliamik amerlanersaat, tassa 70 procentii, Takashimayamut tunivaat, taamaasillutillu Danskit mutinik atisaliortartut ilisimaneqarnerpaat akornanniilerput, Danmarkillu USA-mi tunisaqartarnermini pilerisaarinerani New Yorkimi september 2007-mi pisumut peqataatinneqarput kunngissakkullu ilagalugit nerersuaqataallutik.

Aallartitserusuttunut siunnersuutit
Rita: – Pisoorsuanngornissaq ilimagissanngilat aningaasallu piinnarlugit aallartitsissanngilatit. Suliat nuannarissavat. Nickie: – Aallartitavit iluatsinnissaa upperissavat. Periallaqqissuugaanni suut pikkoriffiginerlu nuannarinerlugillu paasinartarpoq. Maniguuttuugit – piffissarujussuaq atorneqartarpoq – imminulli upperiit takorluukkallu anguniaruk.
– Imminut paarigit! Rita aamma Nickie oqarput. – Ikiortigisinnaasatit aallartitsininnik ilisimatikkit. Sulerinersutit ilisimasariaqarpaat tapersersorlutillu ikiorsinaassagunitsit. Suut tamaasa kisimiillutit suliarisinnaanngilatit. - Nickiemi namminneq pisiniarfimmik ammaangajalerluni naartulerpoq. Aallaqqaataanilu isumaqaraluarpoq arlaat taamaatiinnartariaqqarlugu – ilaqutaasali tapersersorluarpaat naggataatigullu Nickiep pisiniarfik qimassinnaajunnaangajappaa.

Uffa erningajalermi tungaanut innangaannartariaqarluni pisiniarfiallu marlunnik sulisoqarnissamut inissaqanngingajattoq. Naggataatigullu pisiniarfimmiilluni imaa qaarpoq, Ritalu suut tamaasa eqqissilluni isumagisinnaallugit imminut isumaqarfigisoq paatsiveerulluinnaraluarpoq. Nickie natermut innarteriarlugu ilaquttani sianerfigai kisimiissinnaannginnami tuaviinnaq aggeqqullugit. Allagooq takorluunngilaa inoorlaap pisiniarfimmi tigummiarnissaa.

Isaksenikkut ilisarnaataat
Tunisassianik nittarsaallaqqinneq iluatsitsinermut tunngaviusarpoq, tamannalu atisaliornertulli pisariutigisinnaavoq. Aperaakkalu qanoq ilillutik taamak iluatsitsilluartigisimanersut.
– Siullerpaamik suliffeqarfittaaratta piaartumik nittarsaasarfimmik pitsaasumik - PR-bureaumik attaveqalerpugut. Taakkulu ilisarisimaneqalernissatsinnut iluaqutaalluarput, aviisit assigiinngitsut atisat mutit pillugit quppernerinut ilanngussassat allallu taakku suliarisarpaat. Uagullu namminneq sorusunnerluta sulilu pingaarnerutillu sorusunnginnerluta eqqaamassallugu pingaartipparput, Nickie oqarpoq. – Sulerinigut tamarmik eqqarsaatigilluakkanik tunngaveqarput. Atisassiatta allagartaaniit nittartakkatsinnut. Maannakkut ikinngutigut ilaquttagullu iluaqutigilluarlugit ingerlavugut. Suut pikkoriffiginerlugit nalunngilarput taakkulu pingaarnerpaatittuarusuppagut, aalajangersimanngikkuttami imaasiallaannaq allaffissorneq nittartagaliarinerlu piffissaajaatigilersinnaavagut. Pisariaqartillu allanut imissuteqartarpugut.

– Inummiit imummut ilisimatitsisarneq tuniniaanermi iluaqutaalluartarpoq, ingerlaannarli sunniunneq ajorpoq. Aallaqqaataanili aningaasanik atuilluarnissarput eqeersimaarfigaarput akisoorsuarnillu pilerisaaruteqarneq ajorpugut. Akisuunimmi pilerisaaruteqartassagutta immaqa tunisassiassagut naammassisinnaassanngilagut. Malinnaalluarsinnaajuarnissarput pingaartipparput, Rita oqarpoq.

Nickielu nangippoq: – Kalaaliunerput aamma allaanerusunik tunisassiornitsinnut ilisarnaatigilluarparput. Nunarsuarmioqatitta akornanni kalaaliuneq nuannarineqarluarpoq, kalaaleqatillu allanik piginnaanillit ilagalugit takutitsilluartarneq nuannertaqaaq.
– Isumaqarpunga immikkut oqaluttuassaqarnerput pissutigalugu kalaaliu sugut nutaaliullaqqissoqarluartugut.
– Immaqami pinngortitarsuarmut qanittuugatta imaluunniit kulturikkut kingornussagut pissutigalugit – naluara suna pissutaanersoq?

RitaIlaqutariittut suleqatigiinneq
Ilaqutariiulluni suliffimmik ingerlasseqatigiinneq qanoq ippa?
Rita: – Panigiilluni suleqatigiinneq ilaanni ajornakusoorsinnaavoq, marluullutami sakkortuumik isummertartuuvugut isummagullu pingaartittarlugit – aamma ilusiliisarnigut pillugit – aappaatigulli taamaannerput iluaqutaasarpoq, tassa toqqorterinata isummagut erseqqissumik saqqummiuttarpagut, qujanartumillu puttarsisartuunngilagut.

Nipituulioraluaraangattaluunniit anguniagarput puigunngisaannarparput. Ilaanni inimi pisiniarfitta tunuaniittumi nipituumik oqqatileruttorugut pisiniartumik isertoqarpoq. Allatut ajornaqimmat tuaviinnaq qungujulluta saapparput. Animmat immitsinnut eqqaalluta qitutsingajappugut – tassalu taamani kamaannerput tassunga killeqarpoq.

Nickie: – Anaanaq suleqatigalugu periarfissaq annertunerugaluarpoq, aappaatigulli qasunartarpoq, suliffiuteqarnerpummi marluutta ilumooruttorujussuuvarput. Suleqatittuinnaq immitsinnut eqqarsaatigisinnaanngilagut ilaqutariinnerpummi aamma pingaartipparput.

Ilaquttagummi tamarmik assigiinngitsutigut suliffitsinnut attuumassuteqarput. Taamattumik ulapittariaqarnerput tamatta paasisinnaavarput, taannali aamma illuatungeqarpoq, tassami aamma immit sinnut paarisariaqarpugut. Arlariinnimmi ulapputeqaraangatta ilaanni ullup qeqqanut nerinissaq puigortarparput. (Takusinnaavara Nickie eqqissiveqarpianngitsoq erninigooq ippassaq Tivolimiitilluni kissarneqalersimasoq ornipallakkusukkamiuk. Anaanap apersorneqarnerani ataataq paarsisuuvoq).

Nickie oqarpoq qaquguugaluarnersoq ilaquttanilu nunatsinnut uterusullutik. Malugisimavaagooq »ilivitsunngortariaqarluni« aamma kalaallisut pikkorinnerulertariaqarluni.

Puigunaatsut
Aperaakka arlaannik puigunaat sunik eqqaamasaqarnersut, akippullu:
– Nunatsinni pitsaasu nik marlunnik tunini aasortaarnigut! Tamannami nuannaarutigeraarput. Taamani Erna Lyngep KNR TV-mut aallakaatitassioriartorlorni aggernera aamma puigunaappoq. Soorunami aamma DR-ip Kalaallit Nunaannut juullimi inuulluaqqusinerani peqaanerput aamma Tivolimi atisanik takutitsinerput. Minnerunngitsumillu Takashimayap pisiniarfiani atisaliatta tuniniarneqalernerat aamma kunngissakkunnik naapitsinerput.

Siunissamut pilersaarutit
– Islandimi angisuumik tuniniaasortaareerpugut Savalimmiunilu tuniaasoqalernissarput neriuutigaarput. Nunani avannarlerni tamani tuniniaasoqalernissarput kissaatigaarput, uagummi nunani taakkunani najugalinnut naleqqulluartunik atisassiortarpugut. Kisianni aamma Japanimi tuniniaasalernissarput neriuutigaarput ilusilersuisarnerpummi qusupalaagaanngitsoq japanimiut ilusilersuisarnerannut assinguvoq.

Arnammi takku malinnaaffigissallugit pissanganarpoq. Nalunngilara uanga namminneq atisassiaasa sumi pisiarineqarsinnaaneri malinnaaffigissallugu.

All.: Ivalu Risager
Ass.: Anne Bang